Results for 2009-11
Þegar ég horfði á viðtalið við Styrmi Gunnarsson í Silfrinu fyrr í dag varð mér af einhverri ástæðu hugsað til Rýtingsstungunnar miklu...
UPPFÆRSLA 1. des: Nú hefur mér verið bent á að Egill Helgason bendir á það sama...
(Sveinbjörn)
Heimspekiverk 20. aldar með flestar tilvitnanir samkvæmt Google Scholar. Kemur ekkert á óvart að Kuhn sé á toppnum, miðað við hvað sagnfræðingar (og aðrir hugvísindamenn) eru gjarnir á að vísa í The Structure of Scientific Revolutions án þess að hafa hugmynd um hvað stendur í henni...
Fyrir ekki svo löngu var ég með stutta færslu með hlekk yfir á hugleiðingar um af hverju háskólafólk væri svona vinstrisinnað. Í því samhengi vil ég vekja athygli á þessari fyndnu grein eftir fræga frjálshyggjustjórnspekinginn Robert Nozick af vef Cato Institute hugveitunnar.
Er eitthvað til í þessu hjá karlinum?
Þetta nær allavega ekki til mín, því ég var afleitur nemandi í denn.
Eitt af höfuðeinkennum mannkynssögunnar er að litli maðurinn borgar alltaf brúsann fyrir allt. Það er ávallt litli maðurinn, hinn almenni meðalþegn ríkisins, sem ber allar byrðirnar: borgar alla skattana, deyr í öllum styrjöldunum og sveltir í öllum hungursneyðunum.
Siðmenntuðum samfélögum hefur ávallt verið stjórnað af fámennum elítum. Örfáir einstaklingar -- í mesta lagi nokkrir tugir manna -- hafa iðulega haft öll eða nær öll völd í sínum höndum. Þetta á alveg jafn mikið við í lýðræðisríkjum samtímans eins og í ancien régime-um 18. aldar, lénsskipulagi miðalda eða ráðstjórnarríkjunum. Yfirleitt hefur lítil elíta stjórnað fjölmennum almúganum, skattpínda litla fólkinu sem sveltir og deyr á meðan ráðamenn drekka kampavín og lesa dagblöðin.
Ég var að velta því fyrir mér um daginn af hverju hlutirnir hafa alltaf verið svona, og hvort þeir muni nokkurn tímann breytast. Ég held að það séu a.m.k. tvær ástæður til þess að halda að það þetta muni aldrei breytast neitt að ráði.
Í fyrsta lagi, þá hefur litli maðurinn almennt hvorki tíma né áhuga á stjórnmálum. Flest fólk vill mjög skiljanlega bara fá að lifa sínu lífi í friði: vinna, eignast börn, eiga góðar stundir með vinum, lifa öruggu lífi laust við stress og áhyggjur opinberar valdabaráttu. Blessunarlega eru ekki svo margir haldnir þeim sjúklega metnaði og valdafíkn sem einkennt hefur þá sem risið hafa til pólitískra metorða gegnum aldirnar. Þetta hefur hins vegar í för með sér að tiltölulega lítill hópur manna kemst upp með að móta umræðuna eða regluverkið sem stjórnmál eiga sér stað innan. Í raun er hér á ferðinni sama ástæðan og bjúrókratísk batterí (eins og t.d. skrifræðið við háskóla, sjúkrahús og í almennri stjórnsýslu) stækka og stækka, og verða sífellt valdameiri miðað við aðra hópa innan stofnunarinnar. Bjúrókratarnir geta varið öllum sínum tíma í að öðlast meiri völd, en "gagnlegri" starfsmenn (kennarar, læknar o.s.fv.) hafa öðrum skyldum að gegna og geta þar með ekki eytt samsvarandi tíma í að hasla sér völl innan valdakeðjunnar. Á sama hátt er það þannig að þeir sem verja öllum sínum tíma í stjórnmál enda uppi með meiri völd en þeir sem geta bara varið litlum hluta af tíma sínum í þau.
Í öðru lagi sitjum við uppi með "the problem of collective action." Það er mun auðveldara fyrir fáa valdamikla einstaklinga að samræma athafnir sínar og ákvarðanir heldur en fyrir mikið af "litlu" fólki að koma saman og krefjast umbóta eða breytinga. Svokölluð "co-ordination" verður hlutfallslega erfiðari eftir því sem fleiri taka þátt í einhverri aðgerð. Það verður erfiðara að eiga skilvirk samskipti og jafnframt að ná einhvers konar sátt um hvað skuli gera yfirhöfuð. Lítill hópur manna getur aftur á móti tekið ákvarðanir hratt, brugðist snögglega við nýjungum og breytingum eftir því sem þær spretta upp og náð sátt um ýmislegt á skömmum tíma. Litlir hópar geta líka "plottað," haldið leyndarmálum -- verðmætt pólitískt tól -- en slíkt er auðvitað ómögulegt fyrir stóra hópa. Fyrir vikið mun lítill, vel skipulagður og agaður hópur ávallt vera í sterkari stöðu heldur en fjölmennur hópur þegar það kemur að því að grípa valdataumana. Það er engin tilviljun að Lenín hirti völdin af stjórn Kerenskys...
Ég er ansi hræddur um að þorri mannkyns muni sitja uppi með elítur að segja sér fyrir verkum til eilífðarnóns.
(Sveinbjörn)
Var að horfa á skemmtilegt sett af viðtölum við bandaríska aðdáendur Söru Palins:
Besta setningin þarna: "Compromise is for people that are wrong."
(Grétar)
Ég hef undanfarið verið að lesa stórmerkilega og hreint út sagt framúrskarandi sagnfræðibók sem heitir Dark Continent: Europe's Twentieth Century, eftir Mark Mazower. Bókin fjallar um hugmyndafræðileg átök á 20. öld, og dregur upp mynd af hugmynda- og stjórnmálasögu 20. aldar sem stangast á við þá hefðbundnu sem við kynnumst í skóla.
Mazower færir rök fyrir því að einkenni 20. aldarinnar hafi verið átök og málamiðlanir milli þriggja hugmyndafræðilegra kerfa -- nefnilega, sósíalisma, fasisma og lýðræðislegs frjálslyndis. Þótt hugmyndakerfin tvö, sósíalismi og nasismi, hafi í dag horfið frá sjóndeildarhringnum, hafi þau verið lifandi valkostir sem svöruðu ákveðnum pólitískum þörfum í Evrópu í lok fyrra stríðs. Endanlegur sigur lýðræðis og frjálslyndis, sú teleólógíska sýn sem menn hafa á undanfarin hundrað ár eða svo, sé falshugmynd og blekking, raunin hafi verið sú að á hinum ýmsu köflum gátu evrópuríkin þróast í allt aðrar pólitískar áttir en þau gerðu.
Mæli eindregið með henni fyrir þá sem hafa einhvern áhuga á bakgrunninum að hugmyndasögu okkar tíma.
(Eiki)
Ég hef fylgst vandlega með erlendum fréttum um Ísland síðan kreppan skall á, og pirrað mig mikið á því hvernig þær eru iðulega pakkaðar af alls kyns klisjum, bulli og hýperbólu um Ísland og Íslendinga. Ég veit ekki hverjir eru að mata erlendu blaðamennina með þessu kjaftæði.
Í dag rýndi ég eilítið í bókina Meltdown Iceland eftir Roger Boyers, breskan blaðamann. Ég er varla kominn 10 bls. inn í hana og er strax búinn að rekast á bull eins og:
[Um lánabóluna] The bankers explained to fishermen and farmers that they needed to wait no longer for coveted cars or new homes....
Bændur og sjómenn eru innan við 6% af íslenska vinnumarkaðinum. Þetta hefur verið nokkurn veginn fast hlutfall í áratugi. Íslenski vinnumarkaðurinn samanstendur að langmestu leyti af þjónustustörfum, eins og tíðkast í öðrum þróuðum iðnríkjum. Samfélag bænda og sjómanna tilheyrir grárri forneskju fyrirstríðsáranna.
[Um áhrif nýtilkomnar fátæktar] Old delicacies such as ram's testicles, flattened sheep's heads and grilled whale were returning to the dining table in the absence of white truffles flown in from Copenhagen.
Hef séð svipaðar staðhæfingar í greinum í Guardian. Þetta er auðvitað argasta vitleysa. Mér þykir afar ólíklegt að menn éti hval eða þorramat eitthvað oftar nú en áður. Sparsamir Íslendingar éta kjötbollur og pasta. Þetta er svona blaðamennska sem fæst af því að lesa um Ísland á Wikipedíu og gefa ímyndunaraflinu frjálsar hendur.
[Um breytt hlutverk bankanna] ...past the brutalist architecture of the three banks, where Icelanders now settle their electricity bills rather than check their offshore stock portfolios.
Það eru liggur við bara gamalmenni sem greiða reikningana sína í bankaútibúum. Langflestir gera það sjálkrafa með mánaðarlegum greiðslum, eða þá gegnum netbanka, enda höfum við búið við bankaþjónustu sem var og er enn einstaklega skilvirk og góð, þá sérstaklega í samanburði við Bretland. Þar að auki þá eru höfuðstöðvar Glitnis og Kaupþings -- 'brutalist architecture' indeed -- ekki með þjónustuútibú.
Æi, þetta hljómar kannski nöldurslegt í mér, en ég verð bara svo rosalega þreyttur á að lesa og hlusta á þessar klisjur aftur og aftur...
(Steinn)
Í dag fékk ég ímeil með lista af fræðilegum atburðum og fyrirlestrum í Edinborg í vikunni framundan. Mér þótti eftirfarandi einstaklega merkilegt:
4.00 pm, Godfrey Thomson Hall, Moray House. Professor Geoffrey Pullum (Linguistics and English Language, University of Edinburgh): "Adjectives and Demons: Teaching Grammar, Teaching Style, and the Writing of Dan Brown". [Language Teaching Forum, Moray House School of Education]
Stundum skammast ég mín svo hrikalega fyrir akademíu...
(Grétar)
The propect of open-ended growth in the quantity of goods, services and people is in any case hardly a conservative vision. Though the eradication of involuntary poverty remains a noble cause, the project of promoting maximal economic growth is, perhaps, the most vulgar ideal ever put before suffering humankind. The task of conservative policy is not to spread the malady of infinite aspiration, to which our species is in any case all too prone, but to keep in good repair those institutions and practices whereby human beings come to be reconciled with their circumstances, and so can live and die in dignified and meaningful fashion, despite the imperfections of their condition.
-- John Gray, "An Agenda for Green Conservatism"
It must always have been seen ... by political economists, that the increase in wealth is not boundless: that at the end of what they term the progressive state lies the stationary state, that all progress in wealth is but a postponenement of this, and that each step in advance is an approach to it. ....
I cannot ... regard the stationary state of capital and wealth with the unaffected aversion so generally manifested towards it by political economists of the old school. I am inclined to believe that it would be, on the whole, a very considerable improvement on our present condition. I confess I am not charmed with the ideal of life held out by those who think that the normal state of human beings is that of struggling to get on; that the trampling, crushing, elbowing and treading on each other's heels which form the existing type of social life, are the most desirable lot of human kind, are anything but the disagreeable symptoms of one of the phases of industrial progress. The northern and middle states of America are a specimen of this stage of civilization in very favourable circumstances ... and all that these advantages seeem to have yet done for them ... is that the life of the whole of one sex is devoted to dollar-hunting, and that of the other to breeding dollar-hunters...
-- John Stuart Mill, Principles of Political Economy, Vol. 2
(Grétar)
