Ég hef sjaldan séð jafn skýrt dæmi um Prisoner's Dilemma og fyrirkomulagið með kaffivélina í Postgraduate Student Lounge herberginu hérna við sagnfræðiskorina í Edinborg.
Við erum með instant-kaffivél í aðstöðunni okkar, og ókeypis instant-kaffi. Stærðfræðingarnir hér eru hins vegar með almennilega espressóvél. Vandinn sem ég hér lýsi hrjáir þá ekki.
Málum er þannig háttað að kaffivélin okkar þarf vatn til þess að fúnkera, og iðulega klárast vatnið í henni með vissu millibili. Sá sem ætlar að fá sér instant-kaffi við þær kringumstæður stendur frammi fyrir tveim valkostum: annað hvort að fylla vélina af vatni og bíða í heillanga stund þar til það byrjar að sjóða, eða setja bara nóg vatn í vélina fyrir einn kaffibolla. Í síðari tilfellinu sýður vatnið mjög hratt, og það er því skynsamari kostur heldur en sá fyrri, vilji viðkomandi fá kaffið sitt hratt. Aftur á móti hefur það óhjákvæmilega í för með sér að næsti aðili sem fær sér kaffi neyðist einnig til þess að hella vatni í vélina.
Í heildina séð væri skilvirkara fyrir alla ef þeir sem kæmu að vélinni vatnslausri myndu ávallt fylla hana alveg af vatni. Hins vegar er það ekki rasjónalt fyrir einstakan aðila að gera það.
Eftirfarandi tafla sýnir þetta mjög skýrt.
| Ég fylli alveg | Ég fylli f. einn bolla | |
| Aðrir fylla alveg | Biðtími u.þ.b. 1 mínúta, nema örsjaldan, en þá biðtími u.þ.b. 5 mínútur | Biðtími u.þ.b. 1 mínúta, nema örsjaldan, en þá 2-3 mínútur. |
| Aðrir fylla f. einn bolla | Ég er sökker, sífellt fyllandi á vélina og bíðandi í 5 mínútur eftir kaffinu á meðan aðrir bíða yfirleitt bara í 1 mínútu | Allir þurfa að hella f. einn bolla og bíða síðan í u.þ.b. 2-3 mínútur |
Optímal niðurstaðan er í efra vinstra horninu, en hins vegar er raunveruleikanum lýst í neðra hægra horninu. Klassískt dæmi um Prisoner's Dilemma.
(Eiki)
Add Comment |
RSS Feed
Kaffið er vont, en allt er hey í harðindum, right?
Ég fylli vélina ávallt alltaf, nema ef ég er að flýta mér e-ð sérstaklega. Er ekki viss um hvort ég geri það vegna góðmennsku, eða vegna þess að ég er einn af fáum sem nota þessa vél (því færri sem nota hana, því skynsamlegra er að fylla alveg á hana), eða vegna löngunar til þess að afsanna rational choice theory ;)
0
▽
Það væri reyndar skynsamlegast að drekka þetta kaffi ekki. Enda er það með öllu ódrykkjarhæft.
Spurningin er samt: Hvað gerir þú þegar þessi vandi kemur upp?