Ég var að hlusta á kvöldfréttir Ríkissjónvarpsins núna áðan, og mér til mikillar undrunar og gleði heyrði ég engan annan en Gunnar Hrafn nokkurn Jónsson tala þar um lendingu geimfarsins Fönix á plánetunni Mars. Helvítis merðinum hafði ljást það að segja mér að hann hefði fengið starf hjá RÚV. Skamm.
Óþýðanleg orð
Eins og sumir vita, þá starfa ég í hjáverkum sem þýðandi, og þýði þá aðallega úr íslensku yfir á ensku. Í kjölfar þessarar atvinnu minnar hef ég komist að því að það eru a.m.k. tvö íslensk orð sem ómögulegt er að þýða almennilega yfir ensku. Fyrra orðið er lýsingarorðið frekur og einnig nafnorðið sem af því er komið, frekja. Gott orð, og gagnlegt þegar maður er að bíða eftir Dominos pítsunni sinni í íslenskri "biðröð." Það er því miður ekkert eitt orð á ensku sem nær fullkomnlega merkingunni. Veforðabókin ordabok.is kom með eftirfarandi tillögur:
demanding; presumptuous; pushy; aggressive; importunate; self-assertive; bold;
Ekkert af þessum orðum dugir. Til þess að þýða það þarf maður að vinna sig einhvern veginn í kringum það og koma merkingunni til skila með samhengi.
Hitt orðið sem ég hef í huga er með öllu ómögulegt að þýða yfir á ensku. Ég á hér við orðið hallærislegt. Sökum svokallaðrar "menningar" samtíma okkar -- og sérstaklega Júróvisjón söngvakeppninnar -- hefur þetta orð reynst mér eitt hið gagnlegasta í íslensku. Ég nota það mikið, en því miður er ekkert eitt enskt orð sem nær merkingunni almennilega. Enn og aftur eru þýðingarnar á ordabok.is ófullnægjandi:
tacky; cheesy; uncool; corny; (US) homely
Uppástungur?
(Sveinbjörn)
Add Comment |
RSS Feed
Já þú minntist á að þú hefðir sótt um, en sagðir mér síðan ekkert meira.
En já, "demanding" er ekki nógu gott. Demanding er meira "kröfuharður" eða "krefjandi" og felur í sér ákveðið legitimacy. Menn geta verið demanding, og átt rétt á því að vera demanding, þ.e.a.s. orðið er ekki í eðli sínu neikvætt, þótt það megi auðvitað nota það í neikvæðu samhengi. Hins vegar er frekja neikvætt orð og getur aldrei verið neitt annað, hvert sem samhengið er. Manneskja sem er frek er dónaleg, hún er að brjóta ákveðnar reglur um hvernig menn eiga að hegða sér. Manneskja sem er demanding getur hins vegar gert það innan ramma kurteisinnar.
Annars finnst mér "sjúga upp í nefið" ekkert vandamál, enska er með töluvert styttri og betri leið til þess að segja þeta
Sjúga upp í nefið == to snivel, snuffle, sniff
íslensk-rússnesk-enskt þýðingarferli fær út :impudent (impudent person).
Og útskýringin á impudent á merriam-webster virðist passa mjög vel við það sem á íslensku er frekja.
Hinsvegar er frekja orð sem er algengt á íslensku, og stendur fyrir ákveðna manngerð. Á meðan impudent er bara lýsingarorð.
Mig minnir að ég hafi spurt John Boyce að þessu einhverntíman, lýst vel fyrir honum hvað frekja er og hann gat líka bara komið með lýsingarorð á undan person.
Frekja er orð sem leikskólabörn nota, en ætli það sé ekki bara vel menntað fólk sem gæti sagt impudent?
Impudent er heldur ekki nógu gott, því það gefur til kynna mjög strict social boundaries sem farið er yfir. Webster skýringin gefur eftirfarandi samheiti:
Shameless; audacious; brazen; bold-faced; pert; immodest; saucy; impertinent; insolent.
Ekkert af þessu nær merkingunni á frekju. Impudent er mun lúmskari orð heldur en frekur. Menn geta verið impudent á mjög subtle vegu, en hins vegar frekjan ekki subtle. Hún er "crass".
Manneskja sem er frek krefst/heimtar á dónalegan hátt meira heldur en hún á skilið.
Síðan er "impudent" auðvitað fágað orð, eins og þú segir, á meðan frekja er hversdagslegt.
Ég stend við það að ekkert eitt enskt orð nær merkingunni.
0
▽
Ég sagði þér nú held ég alveg örugglega frá þessu í e-maili sem ég sendi þér á sínum tíma, þú hefur kannski ekki lesið nógu gaumgæfilega? :)
Annars fyndin tilviljun að ég var einmitt að lenda í því að vera að þýða texta um daginn þegar upp kom orðið "frekja", varð eiginlega að láta "demanding" duga þó það geti haft slightly aðra meiningu.
Annars þætti mér fróðlegt að heyra hvernig maður fer eiginlega að því að þýða eftirfarandi án þess að nota orð eins og mucus: "sjúga upp í nefið".
Það eru einhver fleiri svona hugtök og orð sem virka ekki beint á ensku, en ótal fleiri ensk sem ekki virka á íslensku.