Því meira sem ég les um iðnvæðingu 19du aldar, því meira býður mér við því sem Milton Friedman sagði -- maður hefði haldið að Nóbelsverðlaunahafi í hagfræði myndi gera sér grein fyrir því að þótt hagvöxtur og framleiðsluaukning sé mikill, þá skilast það ekki nauðsynlega í bættum lífskjörum fyrir meirihlutann, hvað þá alla.
(Sveinbjörn)
Add Comment |
RSS Feed
Nafnlaus gunga, það er vissulega satt að velferð og þjóðarframleiðsla haldast að töluverðu leyti hönd í hönd. Fjarri því að ég neiti því. Athugasemd mín beinist gegn því sem Friedman segir -- þessi hljóðklippa er tekin úr þáttaröð Friedmans, Free to Choose, þar sem hann er að rökræða við nokkra fræðimenn, þ.á.m. Helen Hughes. Hughes segir við Friedman að hagvöxtur einn og sér sé ekki öll myndin -- taka verður inn í myndina kostnaðinn á hagvextinum hvað snertir heilsu fólks og umhverfi. Hún minnist á iðnvæðingu 19du aldar Bretlands sem dæmi -- meðalaldur fólks (og þá sérstaklega þeirra fátæku) hrapaði -- borgarvæðing tróð heilu fjölskyldunum inn í afleit húsakynni þar sem þau urðu fórnarlömb kóleru og annara sjúkdóma -- mörgum stóð lítið annað til boða en hálfgerð þrælavinna í verksmiðjum, þar sem heilsu og lífi starfskraftsins var miður sinnt.
Athugasemd Friedmans um að lífskjör Englendinga hafi almennt farið statt og stöðugt fram á 19du öld er mjög loðin. Það er engin tilviljun að Dickens skrifaði skáldsögur sínar á þessum tíma, né að Marx og Engels hafi komið með kommúnistaávarpið -- örvænting verkamannaöreiga virðist hafa verið svo mikil að margir vildu afnema eignaréttinn; það segir ýmislegt.
Spurningin er fyrst og fremst þessi: Hverju erum tilbúin til að fórna fyrir hagvöxt? Væri rétt að leyfa 10% af íbúatölu Íslands að drepast eða þjást við sultarmörk ef það myndi tvöfalda þjóðarframleiðslu? Mér finnst siðferðislega augljóst að svo er ekki (þótt menn geti svosem deilt um það).
0
▽
Mér líkar kerfið í Bhutan, mér vitanlega eina þjóðin sem mælir framfarir í "þjóðarhamingju" (er til betra íslenskt orð yfir þett?) í stað þjóðarframleiðslu. Við ættum að taka upp sambærilegt kerfi. Mínus búddhismi.
http://en.wikipedia.org/wiki/Genuine_Progress_Indicator">http://en.wikipedia.org/wiki/Genuine_Progress_Indicator">Annar góður mælikvarði