And I paused a while to wonder
"If I have no free will then how can I
be morally culpable? I wonder..."'
- Nick Cave, "O'Malley's Bar"
Mér hefur ávallt þótt siðfræði vera "second-class citizen" heimspekinnar. Röksemdafærslur eru yfirleitt vafasamar eða hvíla á hæpnum forsendum, og akademísk skrif í siðfræði einkennast gjarnan af þess konar fræðimannarunki sem mér mislíkar einna mest. Hins vegar þá er ekki hægt að setja siðfræðina með öðrum prumpfögum (t.d. kynjafræði) af þeirri einföldu ástæðu að vandamálin sem siðfræði fæst við eru mjög raunveruleg og hversdagsleg, og eru nákvæmlega þau vandamál sem löggjafar lenda í vandræðum með.
Nýlega las ég grein þar sem höfundur hélt því fram að einungis væri stigsmunur, en ekki eðlismunur, á kaffidrykkju og áfengisdrykkju. Gott og vel. Nú veit ég ekki hversu kunnugur höfundur er áhrifum áfengisdrykkju, þá sérstaklega í miklu magni, en mér þykir afar ljóst að þetta er einfaldlega ekki satt.
Ég held að almennt samþykki ríki um að ákveðið fólk sé ekki það sem kallast independent decision-making agents -- sjálfstæðir ákvarðanatakar -- þ.á.m. geðsjúkir, eða lítil börn. Lögin góðkenna þetta og nota hugtakið "sjálfræði" -- það má svipta geðsjúka sjálfræði ef þeir valda sjálfum sér og öðrum skaða, og lítil börn eru í höndum foreldra sinna eða uppalenda.
Áfengi hefur áhrif á heilastarfsemi og taugakerfi. Í miklu magni getur fólk orðið svo illa haldið að það mætti flokka sem tímabundið sjúkt á geði -- það verður með öllu ófært um að hugsa skynsamlega, og getur orðið sjálfum sér og öðrum að skaða í ölæði sínu. Hér höfum við siðferðislegt vandamál, því áfengi getur rænt menn sjálfstæðri ákvarðanatöku. Kaffidrykkja hefur ekki neitt af sama toga í för með sér, ekki einu sinni í gríðarlegu magni og eftir langa vöku. Fyrir vikið er eðlismunur á þessum tveimur efnum, en ekki stigsmunur.
Sjálfur er ég ekki fylgjandi mikilli löggjöf um áfengi og neyslu þess (og svo sannarlega ekki þessum okurtolli sem Íslendingar búa við), en mér finnst umræðan vera opin: Það eru fleiri en eitt sjónarmið á siðferðislega vandann sem að baki liggur, og það þýðir ekkert að hrópa "Kaffið verður næst!", sem er hreinlega rökvilla.
(Sveinbjörn)
Add Comment |
RSS Feed
Það er reyndar hægt að tapa gjörsamlega áttum á langtíma vöku og kaffidrykkju, svo er til condition sem heitir "caffeinism" sem er basically "caffein psychosis".
En vitið menn, einhver helvítis snillingur fékk styrk og rannsakaði málið, og fann fullkomna leið til að stöðva caffein psychosis:
"Shannon et al (1998) point out that: "Caffeine-induced psychosis, whether it be delirium, manic depression, schizophrenia, or merely an anxiety syndrome, in most cases will be hard to differentiate from other organic or non-organic psychoses... The treatment for caffeine-induced psychosis is to withhold further caffeine."
Yup. Stop drinking coffee. Brilliant observation, doctor.
Bara svona til fræðslu, þá gefur hin afar hjálpsama síða http://www.erowid.org">Erowid upp eftirfarandi upplýsingar um áhrif þessara tveggja lyfja:
Kaffi
- restlessness
- diziness nausea
- headache
- tense muscles
- sleep disturbances
- irregular heart beats
- delirium
- drowsiness
- ringing ears
- diarrhea
- vomiting
- light flashes
- difficulty breathing
- convulsions (extreme overdose)
Áfengi
- giddiness
- slurred speech
- flushed skin
- drowsiness, sleepiness
- nystagmus -- difficulty focusing eyes
- changed aesthetic appreciation
- mild visual distortions at high doses
- decreased coordination
- nausea, vomiting (vomiting while unconscious can kill)
- reduced impulse control
- reduced inhibition and social anxiety
- emotional volatility (anger, violence, sadness, etc)
- frequent urination, diuretic effect
- dizziness and confusion
- blackouts and memory loss at high doses
- coma and death at extreme doses
- brain and liver damage (cirrhosis) with heavy use
- fetus damage in pregnant women at high dose or frequency
Ég tel að mörg fög geti talist algjört rúnk ef ekki þekkir maður til þess sem þau hafa fram að færa. Kynjafræði er stórmerkileg fræðigrein. Helsti gallinn á því fagi er að svo mikið af drasli er skrifað undir nafni þess að óhóflegt er. Ég veit ekki hvað ég hef lesið margar greinar eða bækur þar sem orðið gender kemur fram í titli án þess að nokkur einasta kynjafræðileg analýsa sé til staðar. Ég er tengur sagnfræðinni og kynjafræðinni og ég hvet þig til að lesa allavega eina grein áður en þú dæmir fagið gjörsamlega tilgangslaust. Joan Wallach Scott: "Gender: A Useful Category of Historical Analysis" sem finna má í Gender and the Politics of History eftir Scott og líka í Feminism and History ritstýrt af sama höfundi. Joan Scott er stórkostlegur fræðimaður sem einmitt er að kenna mér heimspekikúrs í augnablikinu.
0
▽
Hefurðu ekki tekið eftir áhrifum óhóflegrar kaffidrykkju? Taugarnar eru upptrekktar, hendurnar skjálfa, kaldur sviti og manían í hámarki. Bara allt gersamlega að fara til andskotans. Mér finnst að banna ætti kaffi öllum yngri en 18 ára...*Hóst* *Hóst*
Þetta voru nú ekki sterk rök sem greinarhöfundur færði fyrir máli sínu. Það er svo mikill eðlismunur á kaffidrykkju og áfengisdrykkju að mér þykir bara fáránlegt að bera þetta saman. Of mikil kaffidrykkja skerðir ekki dómsgreind og eykur ofbeldishneigð en það gerir áfengisneysla hins vegar (Sjáið t.d. Sveinbjörn þegar hann kemst í vodka. Stórvarasamur). Varlega þarf að fara með öll boð og bönn og ég trúi því að kaffi verði ekki bannað í bráð.